"EMDR’ ye giriş kursu", Doç. Dr. Alişan Burak Yaşar
EMDR’ye Giriş Kursu Alişan Burak Yaşar İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ÖZET: Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme (Eye Movement Desensitization and Reprocessing, EMDR) terapisi, 1980’lerin sonunda Francine Shapiro tarafından geliştirilen ve bugün Dünya Sağlık Örgütü ile NICE başta olmak üzere uluslararası kılavuzlarda travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) tedavisinde önerilen yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir. Yöntemin kuramsal çerçevesini oluşturan Uyarlanmış Bilgi İşleme modeline göre, yüksek stres altında yeterince işlenemeyen yaşantılar kaydedildikleri andaki görüntü, duygu, beden duyumu ve olumsuz inançla birlikte depolanır; güncel belirtiler bu işlenmemiş anı ağlarının tetiklenmesiyle ortaya çıkar. Tedavi, öykü alma ve planlama, hazırlık, değerlendirme, duyarsızlaştırma, yerleştirme, beden taraması, kapanış ve yeniden değerlendirme olmak üzere sekiz aşamalı standart protokol ile geçmiş anılar, güncel tetikleyiciler ve gelecek şablonunu kapsayan üç yönlü tedavi planı üzerinden yürütülür. Çift dikkat uyaranının etki mekanizması tartışmalı olmakla birlikte, göz hareketlerinin çalışma belleğini yükleyerek anının canlılığını ve duygusal yükünü azalttığını gösteren deneysel bulgular çalışma belleği hipotezini desteklemektedir. 90 çalışma ve 6560 katılımcıyı kapsayan ağ meta-analizinde EMDR ve travma odaklı bilişsel davranışçı terapi, TSSB belirtilerini azaltma ve remisyon sağlamada en etkili yaklaşımlar olarak öne çıkmış; iki yöntem arasında belirti düzeyinde anlamlı fark gösterilmemiştir. TSSB dışında depresyon, kaygı bozuklukları, ağrı ve obsesif-kompulsif bozukluk gibi alanlarda 90 makalelik bir alanyazın birikmiş olmakla birlikte bu alanlardaki kanıt henüz TSSB düzeyinde değildir. Türkiye’den çıkan randomize kontrollü çalışmalar, EMDR Flash Tekniği ve çevrim içi EMDR 2.0 grup protokolünün travmatik stres, depresyon ve kaygı belirtileri üzerindeki etkisini göstererek bu birikime katkı sunmuştur. Bu giriş kursu, EMDR’yi tanımayan ya da hastasını yönlendirmeyi düşünen psikiyatri uzman ve asistanlarına yöneliktir ve uygulama yetkisi vermez. Kursta Uyarlanmış Bilgi İşleme modeli ve anı ağı kavramı, sekiz aşamalı standart protokol ve üç yönlü tedavi planı, TSSB ve TSSB dışı alanlar için kanıt düzeyi, hasta seçimi ve güvenlik ilkeleri (stabilizasyon, disosiyasyon taraması, bilgilendirilmiş onam, seans içi taşma yönetimi) ele alınacak; kimliksizleştirilmiş öğretim olguları üzerinden uygunluk kararı, hedef listesi oluşturma ve stabilizasyon sırası tartışılacaktır.
KAYNAKLAR: Mavranezouli, I., Megnin-Viggars, O., Daly, C., Dias, S., Welton, N. J., Stockton, S., Bhutani, G., Grey, N., Leach, J., Greenberg, N., Katona, C., El-Leithy, S., & Pilling, S. (2020). Psychological treatments for post-traumatic stress disorder in adults: A network meta-analysis. Psychological Medicine, 50(4), 542–555. https://doi.org/10.1017/S0033291720000070
Scelles, C., & Bulnes, L. C. (2021). EMDR as treatment option for conditions other than PTSD: A systematic review. Frontiers in Psychology, 12, 644369. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.644369
Shapiro, F. (2018). Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) therapy: Basic principles, protocols, and procedures (3rd ed.). Guilford Press.
van den Hout, M. A., Engelhard, I. M., Beetsma, D., Slofstra, C., Hornsveld, H., Houtveen, J., & Leer, A. (2011). EMDR and mindfulness. Eye movements and attentional breathing tax working memory and reduce vividness and emotionality of aversive ideation. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 42(4), 423–431. https://doi.org/10.1016/j.jbtep.2011.03.004
Yaşar, A. B., Konuk, E., Kavakçı, Ö., Uygun, E., Gündoğmuş, İ., Taygar, A. S., & Uludağ, E. (2022). A randomized-controlled trial of EMDR flash technique on traumatic symptoms, depression, anxiety, stress, and life of quality with individuals who have experienced a traffic accident. Frontiers in Psychology, 13, 845481. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.845481 Anahtar Kelimeler: EMDR, uyarlanmış bilgi işleme, travma sonrası stres bozukluğu, psikoterapi eğitimi, hasta seçimi
Özgeçmiş
Doç. Dr. Alişan Burak Yaşar, tıp eğitimini Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde (2013), psikiyatri uzmanlığını SBÜ İstanbul Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde (2018) tamamladı. Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde uzman hekim olarak çalıştıktan sonra akademik kariyerine üniversitede devam etti; hâlen İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı’nda öğretim üyesidir ve İstanbul Bağdat Caddesi’ndeki muayenehanesinde çalışmalarını sürdürmektedir. 2016’dan bu yana sertifikalı EMDR terapistidir; EMDR Türkiye Derneği’nde eğitim koordinatörlüğü yapmış, hâlen Türkiye Psikiyatri Derneği EMDR Çalışma Birimi koordinatörlüğünü yürütmektedir. Dr. Derek Farrell ile obsesif-kompulsif bozuklukta EMDR, Dr. Paul Miller ile psikozda EMDR ve A. J. Popky ile bağımlılıkta EMDR (DeTUR) ileri eğitimlerini almıştır. Bilişsel davranışçı terapi, şema terapi, psikodinamik terapi ve kabul-kararlılık terapisi eğitimleri de bulunmaktadır. Araştırmaları EMDR’nin travma sonrası stres bozukluğu ve TSSB dışı alanlardaki etkinliği üzerine yoğunlaşmakta; EMDR Flash Tekniği, EMDR 2.0 ve grup protokolleri üzerine yürüttüğü randomize kontrollü çalışmaları Frontiers in Psychology, Frontiers in Psychiatry, Journal of EMDR Practice and Research ve Current Psychology gibi dergilerde yayımlanmıştır. Otuza yakın hakemli makalesi, çok sayıda kitabı ve kitap bölümü vardır (Google Akademik: 971 atıf, h=11). Turkish Journal of Traumatic Stress editör kurulu üyesidir.


ERGENLERDE TÜTÜN KULLANIMINA MÜDAHALE: DEĞERLENDİRME, KISA MÜDAHALE VE TEDAVİ YAKLAŞIMLARI